Ik heb vooroordelen.

Bijvoorbeeld, als ik hoor dat een boek bijna 50 jaar oud is, ga ik er automatisch van uit dat het stoffig, taai en saai zal zijn om te lezen.

Dat vooroordeel bleek in ieder geval bij dit boek volledig onterecht.

‘Focussen. Gevoel en je lijf’ van Eugene Gendlin kwam op mijn pad doordat er herhaaldelijk naar werd verwezen in ‘Op de bodem’ van Siebrecht Vanhoorn. En hoe vaker ik erover las, hoe nieuwsgieriger ik werd.

De afgelopen jaren hoor ik in therapieland steeds vaker termen als ‘lichaamsgericht’ en ‘ervaringsgericht’. Het maakte mij nieuwsgierig. Ik voel dat het belangrijk is om het lichaam meer te betrekken in therapie, maar wist niet hoe dit aan te vliegen. Bovendien klonk het mij ook wat zweverig in de oren.

Ook dat vooroordeel werd tijdens het lezen snel bijgesteld.

Het boek is ontstaan uit onderzoek aan de Universiteit van Chicago naar de vraag waarom sommige mensen wél vooruitgaan in therapie en anderen niet. Gendlin ontdekte een opvallend verschil: mensen die baat hadden bij therapie deden iets wat anderen niet deden. Ze vielen stil, zochten naar woorden en probeerden nauwkeurig te verwoorden wat ze vanbinnen ervoeren. Ze praatten niet over hun gevoelens, maar vanuit hun gevoel.

Uit deze observatie destilleerde hij een vaardigheid die hij focusing noemde: het vermogen om aandacht te geven aan een vaag, lichamelijk gevoel dat iets wil zeggen, nog voordat je er woorden voor hebt. In het boek beschrijft hij hoe iedereen deze vaardigheid stap voor stap kan leren, om beter te luisteren naar wat je innerlijk al weet, maar nog niet kunt verwoorden.

Het is verrassend eenvoudig. En veel minder zweverig dan ik had verwacht.

Wat mij vooral aanspreekt, is dat focusing wordt beschreven als iets heel laagdrempeligs. Niet als iets dat alleen in therapie, onder begeleiding van een therapeut, kan plaatsvinden, maar als een menselijke vaardigheid die voor iedereen beschikbaar is. Tegelijkertijd is het ook een bijzonder waardevol instrument voor therapeuten. Het laat zich goed verweven met de meeste behandelvormen binnen de GGZ.

Ik merk zelf dat ik sinds het lezen van dit boek enkele maanden geleden een extra houvast heb in mijn werk als therapeut, juist op de momenten waarop gesprekken eerder vastliepen: wanneer woorden tekortschoten. Focusing maakt die momenten van niet-weten niet problematisch, maar juist vruchtbaar. Vanuit dat punt kunnen nieuwe inzichten en beweging ontstaan.

Wil jij het boek ook lezen? Kan je het lenen of tweedehands kopen?

Koop het boek anders via deze affiliatelinks naar bol of Libris. Via Libris steun je bovendien lokale boekhandels.

Samenvatting van het boek “Focussen” van Eugene Gendlin

In Focussen beschrijft Eugene Gendlin een menselijke vaardigheid die hij focusing noemt: het bewust aandacht geven aan een vaag, lichamelijk gevoeld geheel (felt sense) dat samenhangt met een probleem, situatie of innerlijk conflict. Dit gevoel is nog niet helder of talig, maar bevat wel betekenis.

Het boek vindt zijn oorsprong in psychotherapie-onderzoek aan de Universiteit van Chicago. Gendlin onderzocht waarom sommige mensen duidelijk vooruitgaan in therapie en anderen nauwelijks. Hij ontdekte dat succesvolle cliënten iets specifieks deden: zij namen tijd om stil te vallen, voelden in hun lichaam wat een situatie met hen deed en zochten zorgvuldig naar woorden die daarbij pasten. Zij spraken niet over gevoelens, maar vanuit een innerlijk gevoeld proces.

Gendlin werkte deze observatie uit tot een leerbare vaardigheid. Focusing bestaat uit het richten van aandacht op het felt sense, het vinden van woorden, beelden of symbolen die daarbij aansluiten, en het steeds opnieuw toetsen of deze kloppen bij het lichamelijke gevoel. Wanneer de juiste formulering wordt gevonden, treedt vaak een lichamelijke verschuiving op (felt shift): het gevoel verandert, ontspant of wordt helderder, wat ruimte geeft voor nieuwe inzichten en stappen.

Het boek beschrijft focusing stap voor stap en laat zien hoe deze vaardigheid door iedereen geleerd kan worden, onafhankelijk van therapie. Tegelijkertijd laat Gendlin zien hoe focusing binnen psychotherapie kan worden ingezet, als verdieping van bestaande behandelvormen. Het is geen aparte therapievorm, maar een manier van aandacht richten die geïntegreerd kan worden in uiteenlopende therapeutische kaders.

Een belangrijk uitgangspunt van het boek is dat het lichaam impliciete kennis draagt die voorafgaat aan denken en taal. Door hier zorgvuldig en respectvol naar te luisteren, kunnen vastgelopen processen weer in beweging komen. Niet door analyseren of forceren, maar door afstemmen en wachten op wat zich van binnenuit aandient.

Focussen. Gevoel en je lijf is daarmee zowel een praktisch handboek als een theoretische onderbouwing van ervaringsgericht en lichaamsbewust werken. Het boek nodigt uit tot vertragen, precies voelen en het niet-weten serieus nemen als bron van verandering.

Staat “Focussen” op Storytel?

Een groot gedeelte van de boeken die ik deel, heb ik via Storytel als luisterboek geluisterd. Het is een fijne app voor luisterboeken en e-books. Je betaalt een laag vast maandbedrag, wat je toegang geeft tot heel veel Nederlandse en Engelse boeken (en andere talen). Dit maakt het een betaalbaar alternatief voor het kopen van boeken. Lees hier mijn review van Storytel.

Dit boek is nog niet beschikbaar op Storytel op het moment dat deze blog is geschreven. Het aanbod op Storytel blijft zich uitbreiden, dus kijk zeker eens of het boek er nu wel op staat.

Probeer Storytel nu zelf uit tijdens de gratis proefperiode door op de onderstaande banner te klikken.